Oksijen ile yapılan termal kesim, en yaygın kullanılan endüstriyel kesme yöntemlerinden biridir. İşlem sırasında metal malzeme, bir yanıcı gazın oksijen ile yakılmasıyla yüksek bir ısıya kadar ısıtılır; ardından ısıtılmış bölgeye saf oksijen jeti uygulanır.

Oksijen ile ısınmış metal arasında oluşan ekzotermik reaksiyon sayesinde:

• Oksijen metali yakar,
• Yanma ürünü olan metal oksitler, kesilen malzemenin arka tarafından üflenerek uzaklaştırılır.

Kesim performansı ve kenar kalitesi, kullanılan yanıcı gaz türüne ve nozul (lülle) tasarımına bağlıdır.

Oksi-Yakıt Kesmede Dikkat Edilecek Hususlar

Bir metalin oksijen ile kesilebilmesi için şu şartların sağlanması gerekir:

• Malzemenin oksitlenebilir olması,
• Oluşan oksidin ergime sıcaklığının, ana metalin ergime sıcaklığından daha düşük olması,
• Oksitlerin akışkan davranması,
• Malzemenin oksitleme sıcaklığına kadar ısıtılabilmesi.

Bu şartları sağlayabilmek için, asetilen veya LPG gibi bir yanıcı gazın oksijen ile bir şalomada yakılması gerekir. Bu alev, ön ısıtma alevi olarak adlandırılır.

Bir kesme şalomasında:

• Yanıcı gaz girişi
• Oksijen girişi

bulunur. Bu gazlar, şalomanın içindeki bir mikserde veya lülede karıştırılır. Şalomanın ucundaki küçük deliklerden çıkan karışım yanarak iş parçasını ısıtır; ardından kesme oksijeni devreye girerek malzeme kesilir. HABAŞ

Kesme Şaloma Tipleri

Sayfada, oksi-yakıt kesimde kullanılan iki tip kesme şalomasından bahsedilir:

1. Mikser Karışımlı Kesme Şalomaları

Bu tip şalomalarda:

• Lüleye giden iki ayrı boru bulunur.
• Yanıcı gaz ve oksijen, şaloma içindeki mikserde karıştırılır ve lüleye karışım halinde gider.
• Yanıcı gaz olarak asetilen veya LPG kullanılacaksa, şaloma buna göre özel dizayn edilmiştir; birbirinin yerine kullanılamaz. Yanlış kullanım, geri tepmelere neden olabilir.
• Gazlar şalomanın içinde karıştığı için, şaloma içinde yanma veya patlama riski daha yüksektir.

2. Lüle Karışımlı Kesme Şalomaları

Bu tip şalomalarda:

• Lüleye giden üç ayrı boru vardır:
  • Yanıcı gaz,
  • Ön ısıtma oksijeni,
  • Kesme oksijeni.
• Yanıcı gaz ve ön ısıtma oksijeni lülede karışır.
• Bu tip şalomalarda sadece lüleyi değiştirerek, yanıcı gaz olarak asetilen veya LPG kullanılabilir.

Bu yapı, gazların şaloma içinde değil, lüleye yakın bölgede karışmasını sağlayarak güvenliği artıran bir tasarım sunar.

Oksi-Yakıt Kesim İşlem Adımları

Sayfada, oksi-yakıt kesim için izlenmesi gereken işlem adımları adım adım verilmiştir:

1. Tüpleri ve vanalarını kontrol edin.
2. Uygun kapasitedeki regülatörleri tüplere bağlayın.
3. Sistemi çalıştırmadan önce, varsa hortum ve şalomadaki gazları blöf edin (boşaltın).
4. Tüplerin vanalarını açın, kaçak olup olmadığını kontrol edin.
5. Yanıcı gaz ayar düğmesini açın, alevi ayarlayın.
6. Kesme oksijeni mandalına basarak kesme işlemini yapın.
7. Kesme bittikten sonra, kesme oksijen mandalından elinizi çekin.
8. Yanıcı gaz düğmesini kapatarak alevi söndürün.
9. Ön ısıtma oksijen ayar düğmesini kapatın.
10. Tüpleri kapatın.
11. Hortumda ve şalomada kalan gazları, önce oksijeni, sonra yanıcı gazı blöf ederek boşaltın.

Bu adımlar, hem iş güvenliği hem de kesme kalitesi açısından temel prosedürdür.

Alev Geri Tepmesi ve Riskler

Sayfada üç temel risk tanımlanır: geri yanma, gaz geri tepmesi ve alev geri tepmesi.

Geri Yanma

• Alevin, şaloma içine doğru kuvvetli bir patlama ile yanmasıdır.
• Alev sönebilir ya da bek ucunda tekrar yanmaya başlayabilir.
• Nedeni, yanma hızının gaz çıkış hızını aşmasıdır. Normal durumda bu ikisi dengededir; herhangi bir nedenle yanma hızı artar veya gaz çıkış hızı azalırsa geri yanma oluşur.
• Özellikle aşırı oksijen kullanımı, yanma hızını artırarak geri yanmaya sebep olabilir.

Düşük gaz akış hızı ve geri yanmanın bazı nedenleri:

• Yanıcı ve yakıcı gaz basınçlarının yanlış ayarlanması,
• Yanlış çapta veya uzunlukta hortum seçimi,
• Tüpteki gaz basınçlarının azalması,
• Herhangi bir hortumun bükülmesi,
• Hortum ya da şalomadaki kirlenmelerin gaz geçişini engellemesi,
• Hatalı dizayn edilmiş şaloma,
• Şalomanın kullanım sırasında aşırı ısınması (yaklaşık 300 °C’de asetilen bozulur).

Sürekli Geri Yanma

• Alev, bir geri yanma ile başlar ve sürekli yanarak şaloma içine kadar ilerler.
• Kuvvetli bir patlama ile başlar, bir ıslık sesi ile devam eder.
• Hemen müdahale edilmezse şaloma eriyebilir ve gaz kaçağına neden olabilir.
• Geri yanma için sayılan tüm nedenler, sürekli geri yanma için de geçerlidir.

Gaz Geri Tepmesi

• Yüksek basınçlı gazın hattın içinde geri doğru akışıdır.
• Yüksek sıcaklık sonucu şaloma eriyebilir ve gaz kaçağı yapabilir.
• Nedenleri arasında şunlar sayılır:
  • Lülenin tıkanması,
  • Oksijen basıncının yanıcı gaz basıncından daha düşük olması (oksijen düğmesinin işlem bitiminde kapatılmaması durumunda, yanıcı gaz oksijen hattına ilerleyebilir),
  • Regülatörlerin kapalı, şaloma düğmelerinin açık bırakılıp sistemin terk edilmesi (basıncı düşük olan gaz önce tahliye olur, ardından diğer gaz hatlara girer),
  • Alev tutuşturulurken çok fazla oksijen verilmesi,
  • Gereğinden küçük lülenin gazları geri akmaya zorlaması.

Alev Geri Tepmesi

• Sürekli geri yanma ile gaz geri tepmesinin birlikte meydana gelmesidir.
• Alev, en kötü durumda yanıcı gaz tüpüne kadar ulaşabilir.
• Genellikle gaz geri akışı olduğunun fark edilmemesi ve böyle bir durumda şalomada alev tutuşturulmasıyla ortaya çıkan geri yanma sonucu oluşur.
• Alev geri tepmesi meydana geldiğinde, büyük ihtimalle yanıcı gaz hortumu patlar ve ciddi kazalara yol açabilir.

Alev Geri Tepmesine Karşı Önlemler

Bu tip olayların önlenebilmesi için:

1. Oksi-yakıt kesme ve kaynak sistemlerinin çalışma prensiplerinin iyi anlaşılması,
2. Sayılan risk ve nedenlerin bilinmesi,
3. Sistemlerin doğru kullanılması gerekir.

Ancak bazı nedenler her zaman tamamen engellenemeyeceği için, kesin çözümler de devreye sokulmalıdır. Burada öne çıkan ekipman:

Alev Geri Tepme Emniyet Valfleri

• Alev geri tepmesini önleyen ekipmanlar, alev geri tepme emniyet valfleri olarak adlandırılır.
• Bu valfler, alev tutucu bir sistem ile çek-valfin birleşiminden oluşur.
• Gaz girişine konan çek-valf sayesinde herhangi bir gazın geri akışı engellenir.
• Normal koşullarda gelen gaz, hassas yayı iterek sistemden geçer ve şalomaya ulaşır.
• Herhangi bir gaz geri tepmesi olduğunda, hassas yay ters yönde hareket ederek gaz akışını her iki yönde de keser. HABAŞ

Bu sayede, oksi-yakıt kesme sistemlerinde alev geri tepmesi kaynaklı ciddi kazaların önüne geçilmesi hedeflenir.

Tüm bu içerikler, kaynak operasyonlarınızda daha güvenli, ekonomik ve kaliteli çözümler üretmeniz için tasarlanmıştır.

Bilgi almak ve teknik destek için bizimle iletişime geçebilirsiniz:
İletişim Sayfası | 📧 info@ogulgaz.com.tr | ☎️ 0216 307 36 09